مقالات همایش ها | پایان نامه ها | پژوهش-ترجمه | آزمون ها

مروری بر موضوع «فلوراید» و «فلوریداسیون آب آشامیدنی»

 
«فلوراید» همواره از موضوعات مورد توجه محققین مختلف در حوزه های دندان پزشکی، تغذیه، پزشکان و حتی سیاست مداران بوده است. مهم ترین نکته ای که در این مورد از اهمیت زیادی برخوردار بوده و همه متخصصین را به تلاش ویژه در مورد این عنصر واداشته، تأثیر اثبات شده آن در استحکام مینای دندان و بررسی بهترین راه های کاربرد آن در کاهش رنج بیماران دهان و هزینه های شخصی و عمومی است که از طریق مشکلات دندانی گریبانگیر افراد و جوامع است. در این بحث، خانم دکتر فریبا کرامت که رشته اصلی ایشان بیماری های عفونی است با داشتن کرسی دانشیاری دانشگاه و آثار فراوان علمی، به دلیل علائق شخصی و احتمالاً تشویق همکاران دندان پزشک خود، در زمینه مباحث دندان پزشکی نیز آثار متعددی دارند، فلوراید را در مقالات و مطالب متعدد مورد بررسی اجمالی قرار داده و بدون اظهارنظر شخصی، نکات ارزنده ای را در کنار هم قرار داده اند که برای هر پژوهشگر علاقمند می تواند بسیار مفید باشد. ضمن سپاس از ایشان، مقاله ارزشمند این عزیز در ایردن منتشر می گردد تا احیاناً با اظهارنظر بزرگان بهداشت دهان کشور، مورد تدقیق بیشتر واقع شود.

شکفته راد
 
مروری بر فلوریدیشن آب آشامیدنی
چالش های جدی در مورد فلوراید در تغذیه و دندان پزشکی
گردآوری وترجمه: دکتر فریبا کرامت

  dr_fariba_keramat.png
فلوراید فرم یونی عنصر فلورین، سیزدهمین ماده معدنی است که به وفوردر پوسته زمین یافت می شود. ترکیب فلوراید با سدیم یا کلسیم ترکیبات مستحکم کلسیم فلوراید یا سدیم فلوراید را ایجاد می کند که به طور طبیعی در خاک، هوا وآب یافت می شوند. در بدن انسان فلوراید اساساً دربافت های کلسیفیه مثل استخوان ودندان یافت می شود. اثردقیق فلوراید در مهار و پیشگیری ازپوسیدگی دندان ها به وضوح اثبات شده است.
bone.jpg
اولین بارتوصیه به استفاده از فلوراید درآب برای کنترل پوسیدگی دندان ها در سال های 1945 و1946 از آمریکا وکانادا شروع شد و دردهه های 1940 تا 1950خدمات بهداشت عمومی آمریکا توصیه به استفاده از فلوراید در منابع آب شرب عمومی کرد. موفقیت فلوریده کردن آب در پیشگیری و کنترل پوسیدگی دندان ها، موجب شد که محصولات حاوی فلوراید شامل خمیر دندان ها Dentifrices، دهان شویه هاMouthwashes، محصولات غذایی رژیمی وهمچنین به طور تخصصی تر فوم، ژل و لاک های ناخن فلورایده ساخته شود. علاوه براین موارد، فلوراید در نوشیدنی ها و بعضی غذاهای تولید شده درآمریکا نیز افزوده شد.
زمانی که مقادیر مناسب فلوراید که سالم ومؤثر است، استفاده شود، می تواند از پوسیدگی دندان ها جلوگیری کند. ولی فلوراید باید در تمام طول عمر استفاده شود تا از دندان ها در برابر پوسیدگی وکرم خوردگی محافظت نماید(1).
ده واقعیت مهم در مورد فلوراید
فلوراید زنی آب آشامیدنی، یک اقدام موثردرسلامت اجتماعی تلقی می شود که برای همه مردم از هر سن، با هر درآمد ونژادی  مفید و سودمند است. امروزه افزودن فلوراید به مواد مصرفی، بیش از سیصد میلیون نفر در بیش از چهل کشور و بیش از ده هزار جوامع و 145 میلیون نفر را در امریکا تحت پوشش دارد.
فلوراید به عنوان ماده معدنی در تمام منابع آبی وجود دارد و زمانی که درمقادیر کافی ومناسب تنظیم شود در کاهش پوسیدگی دندان ها موثرخواهد بود. فلوراید داروی درمانی نیست بلکه یک ماده معدنی طبیعی و مغذی است.
مطالعات متعددی که طی سال های متمادی در کشورهای مختلف و آمریکا  انجام شد، نشان داد که فلوریداسیون  توانسته پوسیدگی دندان را تا 60 درصد در بچه ها و حداکثر 35 درصد در بالغین کاهش دهد و وقتی فلوراید قطع شد، افزایش وسیعی در بروز پوسیدگی دندان ها مخصوصاً در بچه ها مشاهده شد.
همچنین بچه های طبقه فقیر به طور نامتناسبی نسبت به بچه های طبقات متوسط ومرفه از پوسیدگی دندانی بیشتری رنج می بردند. در ضمن بچه هایی که درآمد خانوادهایشان کمتر از 20000 دلاردر سال است، ده برابر بیشتر از بچه های خانواده هایی با درآمد 50000دلار در سال به معالجه پوسیدگی دندان ها نیازمندند. در چنین شرایطی،
 فلوریداسیون آب بهترین راه برای ترویج فلوراید تشخیص داده شده است. استعمال موضعی فلوراید نیز هرچند به اندازه فلوراید موجود در آب مؤثر نیست، اما بهتر از هیچ است. قرص های فلوراید نیز گران قیمت هستند و اغلب به طورصحیح مورد تجویز و استفاده واقع نمی شوند.
فلوریداسیون آب امن و سالم است! مطالعات متعدد نشان دادند که تنظیم سطح مناسب فلوراید در آب، خطر بهداشتی برای مردم ندارد. مصرف فلوراید درمقدارتوصیه شده، برای بیشتر از 50 سال در آمریکا، تا بحال هیچ عارضه جانبی نداشته است. فلوریداسیون آب موجب  پس انداز کردن پول وصرفه جویی می شود. در آرکاتا تقریبا 50 سنت به ازاری هر نفر در سال صرف فلوریداسیون آب می شود، در صورتی که پرکردن یک دندان پوسیده بیشتر از صد دلار خرج بر می دارد.
بهداشت دهان یکی از قسمت های اصلی بهداشت عمومی و سلامت است. بهداشت دهان خوب ومناسب در کیفیت زندگی  و بهداشت روانی اثر بسزائی دارد (2).
 از سوی دیگر درباره فلوریداسیون آب مسائل ضد ونقیضی نیز وجود دارد. مطالعات وآمارها نشان می دهد که کاهش روند پوسیدگی دندان در کشورهایی که از آب فلورایدار استفاده می کنند مانند امریکا،استرالیا، نیوزلند وایرلند در مقایسه با کشورهایی که از آب فلورایدار استفاده نمی کنند مثل: ژاپن ، هلند، آلمان، سویس، سوئد، انگلستان، ایتالیا، فرانسه، دانمارک وبلژیک  مشابه است. بنابراین اضافه کردن فلوراید به آب اشامیدنی عمومی یک موضوع مورد اختلاف و قابل بحث است که بسیاری کشورها مخالف آن هستند وتعداد قلیلی از کشورها مثل امریکا واسترالیا طرفدار سرسخت اضافه کردن فلوراید به آب اشامیدنی می باشند(3و4).
decay_fluoridation.png
جان فیتراستون، رئیس دپارتمان دندان پزشکی پیشگیری دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو مطرح می کند که  بسیاری ازحامیان فلوریداسیون آب  در خصوص منافع آن اغراق می کنند. حقیقت این است که زمانی که مسأله پیشگیری از پوسیدگی دندان پیش می آید، مسواک زدن با خمیردندان دو بار در روز به همان اندازه یا بهتر  از فلوراید موجود در آب آشامیدنی می تواند موثر باشد.
 
همچنین این محقق شرح داد که بیشترین اثر فلوراید بعد از بلع، نزدیک به 15 دقیقه است و45 دقیقه بعد اثر مفیدش به اتمام می رسد. اما خمیر دندان به خاطر غلظت بالاتر فلورایدی که در دهان باقی می گذارد، بعد از مصرف، اثر طولانی تری دارد. او گفت: لازم نیست دانشمند باشید تا بفهمید چرا؟ آب فلوراید دار یک قسمت در یک میلیون  فلوراید دارد ولی در خمیردندان 1000 قسمت در یک میلیون فلوراید وجود دارد.
no.jpg 
مهم این است بدانیم که  بدون توجه به روش مناسب تغذیه وبهداشت دهان، فلوراید نمی تواند بر فقر غذایی و بهداشت بد دندانی فائق آید. فیتراستون بیان کرد که 75 درصد بچه های امریکایی 5 تا 11 ساله در اواخر دهه 1980 بدون پوسیدگی دندان بودند، در حالی که 70 درصد بچه های سنین 12 تا 17 سال پوسیدگی دندان داشتند. او گفت: میزان پوسیدگی دندان افزایش می یابد زیرا بچه های بزرگ تر به طور مرتب نوشیدنی های شیرین و غذاهای آماده غیر سالم مصرف می کنند که این موارد، موجب افزایش باکتری های عامل پوسیدگی دندان و مهار پروسه رمینرالیزاسیون (بازسازی مینای دندان) می شود.
او گفت:  بهترین راه موثر برای کاهش پوسیدگی دندان در بچه ها حذف نوشیدنی های شیرین و شکلات از مدارس وهمچنین آموزش بچه ها در مورد روش صحیح مسواک زدن دندان هایشان می باشد. اگر دولت در این امر دخالت کند ممکن است مدارس  یک فنجان دهان شویه فلورایددار با ناهار وصبحانه بدهند! این سه مرحله ساده می تواند میلیون ها دلار کم هزینه تر و بسیار موثرتر از فلوریداسیون آب باشد(5).
flouride.jpg
دکتر پل کانت در مقاله ای که در سال 2002 منتشر شد، مطرح می کند که فلوریداسیون آب یک روش نامناسب خاص امریکایی هاست. بیشتر از پنجاه سال دولت امریکا با اطمینان خاطر و مشتاقانه ادعا کرده که فلوریداسیون آب موثر وبهداشتی است، اما به ندرت آماده دفاع از گفته های خود در مناظره های عمومی وباز بوده اند. در حقیقت بگومگوها و جروبحث های زیادی علیه فلوریداسیون آب وجود دارد و باید جنبه های اخلاقی را از جنبه های علمی جدا کرد. جنبه اخلاقی آن به راحتی حل می شود؛ ما نباید مردم را مجبور کنیم و بدون رضایت کتبی، آنها را تحت درمان اجباری فلوراید قرار دهیم. خبر بد این است که جنبه اخلاقی موضوع اثری بر روی سیاستمداران ندارد، ولی جنبه های علمی  نشان می دهد که فلوریداسیون نه تنها موثرو سالم نیست بلکه ضروری هم نمی باشد. این دیدگاه ها به طور خلاصه به صورت زیر قابل طبقه بندی است:

-    فلوریداسیون غیر اخلاقی است
به دلیل اینکه فلوریداسیون آب شرب عمومی، حق قانونی هرفرد برای «رضایت  کتبی جهت درمان» را زیر پا می گذارد ودست اندرکاران نمی توانند مقادیرلازم فلوراید برای هر فرد وپاسخ هر فرد به فلوراید را کنترل و مشخص کنند و در واقع مسئولین تعداد زیادی  افراد را که در معرض عوارض توکسیک فلوراید قرار می گیرند، نادیده می گیرند؛ فلوریداسیون آب  برای بعضی افراد سودمند و برای بیشترافراد زیانبار است.

- فلوریداسیون غیر ضروری است
برای این که بچه ها می توانند بدون مواجهه با فلوراید، دندان های خوب و سالمی داشته باشند، حامیان (مرکز کنترل بیماری ها، 2001) تأکید می کنند که سودمندی فلوراید برای افراد، درمصرف  «فرم موضعی» آن است نه سیستمیک! بنابراین خمیردندان های فلورایده که در سرتاسر جهان قابل دسترس می باشد، بهترین راه معقول برای رساندن فلوراید به ارگان هدف یعنی دندان ها است، بدون این که بقیه اعضای بدن در معرض فلوراید قرار گیرد. اکثریت کشورهای اروپای غربی فلوریداسیون آب را منع می کنند ولی نتایجی مشابه امریکا در کاهش پوسیدگی دندان ها داشته اند. همچنین اگر فلوراید برای استحکام وسلامت دندان ها واقعا ضروری است، در شیر مادر سطح فلوراید 0.01 پی پی ام می باشد که صد برابر کمتر از سطح فلوراید آب اشامیدنی است.

- فلوریداسیون غیر موثر است
اکثریت محققین دندان پزشکی تصدیق می کنند که سودمندی و منافع فلوراید در نوع موضعی آن است نه سیستمیک و اذعان می دارند که فلوراید در پیشگیری ازایجاد پوسیدگی شیار دندان ها، که  85% پوسیدگی دندان ها در بچه ها را تشکیل می دهد، موثر نیست. همچنین مطالعات متعدد نشان می دهد که روند پوسیدگی دندان ها سریعا در حال کاهش است، هم درکشورهای صنعتی که آب غیر فلوریده مصرف می کنند و هم در کشورهای که آب  فلوریده استفاده می کنند.

- فلوریداسیون غیرسالم است
فلوراید در استخوان ها تجمع پیدا می کند واستخوان ها را بیشتر شکننده و مستعد شکستگی می کند. همچنین در غده پینه آل تجمع یافته وسبب کاهش تولید ملاتونین که یک هورمون تنظیم کننده خیلی مهم برای بدن است، می شود. علاوه بر آن فلوراید اضافی، به مینای دندان آسیب می رساند و موجب فلوروزیس در درصد بالایی از بچه ها می شود. در مطالعه ای در کشورهایی که آب فلوریده مصرف می کنند نشان داد که 30 تا 50 درصد بچه ها فلوروزیس را در حداقل دو دندان خود دارند. همچنین نگرانی در خصوص ارتباط احتمالی بین فلوریداسیون و استئوسارکوما در مردان جوان، آرتریت و هیپوتیروئیدیسم وجود دارد(6و7).

- فلوریداسیون  ناعادلانه است
در کشورهایی که فلوریداسیون انجام می شود، آب شرب فلوریده به تمام خانه ها می رود وافراد فقیر جامعه توانایی مالی برای جلوگیری از مصرف اب فلوریده را ندارند، آنها قادر به خرید آب معدنی یا خرید دستگا ه های گران قیمت جدا سازی فلوراید ازآب شرب نمی باشند که عادلانه نیست. همچنین مردم فقیر یقیناً از تغذیه نامناسب رنج می برند که این مسئله موجب می شود بچه های فقیر نسبت  به اثرات توکسیک فلوراید آسیب پذیرتر باشند.

- فلریداسیون کارآمد و مقرون به صرفه نیست
در واقع کسر کوچکی از آب فلوریده  به گروه هدف (دندان های افراد) می رسد و حجم بیشتر آب فلوریده  برای شستشوی ظرف ها، سیفون توالت یا آب دادن به سبزه ها و باغ ها استفاده می شود و این مقرون به صرفه نیست که سدیم فلوراید فرم دارویی را به عنوان فلوریداسیون آب شرب عمومی استفاده کنیم. فلوریداسیون آب به طور کاذب ارزان به نظر می رسد! تازه اگر فرض کنیم بلع آب فلوریده به اندازه فرم موضعی آن موثر باشد، یک راه بهتر و مقرون به صرفه تر این است که بطری های آب فلوریده را تهیه و در سوپرمارکت بدون هزینه اضافی در دسترس مردم قرار دهیم. این طرح سبب می شود که هم کیفیت و دوز فلوراید کنترل شود، هم اجباری بر روی مصرف آب فلوریده بر روی افرادی که نیاز ندارند، نباشد.

- فلوریداسیون بطور غیرعلمی ارتقا یافته است 
برای مثال در سال 1950 خدمات بهداشت عمومی آمریکا مشتاقانه فلوریداسیون آب را تایید کرد، بدون این که  حتی یک تحقیق و بررسی انجام دهد. همچنین در مقایسه با سال 1945 بدن ما امروزه منابع مختلفی از فلوراید را از طرق مختلف دریافت می کند و این در صورتی است که حداکثر غلظت مورد نیاز فلوراید یک پی پی ام می باشد. مسئله دیگر این که خدمات بهداشت امریکا هیچ مانیتورینگ اجباری برای اندازگیری سطح فلوراید در استخوان های ما را ندارد، در صورتی که می داند 50 درصد فلوراید بلع شده در هر روز در استخوان ها تجمع می یابد.

- موضوع فلوریداسیون آب در یک مناظره عمومی و آزاد غیر قابل دفاع می باشد
حامیان فلوریداسیون آب در خواست مناظره و بحث آزاد را رد می کنند برای این که می دانند که در این مناظره خواهند باخت چون تمام کشورهایی که فلوریداسیون آب را انجام می دهند دلایل ومدارک مستحکم علمی بر اساس تحقیقات مستند علمی ندارند تا به آن اتکا کنند.


با این اطلاعات تازه بسیاری از جوامع پیشنهادات جدید فلوریداسیون یا فلوریدیشن را رد می کنند(6). 

بطور کلی فلوراید می تواند از کرم خوردگی وپوسیدگی دندانها جلوگیری کند ولی دریافت مقادیر بالای آن می تواند موجب پیشرفت فلوروزیس دندانی وفلوروزیس اسکلتال( استخوانی) شود و بین سطح مقادیری که سودمند ومفید می باشد ومقادیری از فلوراید که مضر وزیان آور است فاصله باریکی وجود دارد.کلا جوامعی که آب شرب فلوریده ساختگی یا دیگر محصولات فلوریده مثل خمیر دندان را مصرف می کنند پیشرفت  پوسیدگی دندان کمترمی باشد ولی در نواحی از دنیا که سطح بالای فلوراید طبیعی موجود در آب وجود داردو آب های معدنی طبیعی استفاده می کنند فلوروزیس استخوانی شایع است که این ناتوانی  سبب افزایش خطر شگستگی های استخوانی شده و بر روی میلیون ها نفر در قسمت های مختلف افریقا، چین و هند تاثیر می گذارد. بنابراین نیاز مبرم می باشد تا اثرات بیولوژیک و عوارض و منافع، در معرض قرار گرفتن دربرابر سطوح مختلف فلوراید را بیشتر وبهتر مورد بررسی قرار داده و مشخص کنیم(8).

no_fluoride.jpg
برای اطلاع بیش تر از اختلاف نظرها در زمینه فلوریداسیون آب،  می توانید به  لینک های زیر مراجعه کنید.



Preview image: 
-:  دکتر فریبا کرامت
مطالب مرتبط:  اثر مسواکی ونخ دندانی آنزیم استرپتوکک
کاهش خطرابتلا به پنومونی و بیماری ریوی انسدادی مزمن با رعایت بهداشت لثه و دندان
موضوع:  رشد و نمو
مباحث غیر دندان پزشکی مرتبط
علوم پایه
دندان پزشکی اجتماعی
Level:  Public
Undergraduate
Postgraduate

بازگشت به فهرست