برای دیدن عناوین قوانین مختلف، لطفاً اینجا کلیک کنید

وظایف هیأت علمی - ارزشیابی استاد

وظایف و اختیارات اعضاء هیأت علمی دانشگاه های علوم پزشکی کشور
ارزشیابی استاد وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی پاییز 1381
ارزشیابی آموزشی Evaluation theory is who we are
صاحب نظران ارزشیابی آموزشی نسبت به تعریف ارزشیابی و چگونگی انجام آن اختلاف نظر دارند و این اختلاف نظر ها به ایجاد رویکرد های ارزشیابی آموزشی مختلفی منجر شده است. به طور کلی رویکرد های ارزشیابی آموزشی به 6 دسته تقسیم می شوند:
مبتنی بر هدف Approach to education evaluation
مبتنی بر مدیریت Approach to objective oriented
مبتنی بر مصرف کننده Approach to management oriented
مبتنی بر نظر متخصصان Approach to consumer oriented
مبتنی بر اختلاف نظر متخصصان Approach to expertise oriented
مبتنی بر مشارکت کنندگان Approach to participate oriented
در هر یک از رویکرد های ارزشیابی یک یا چند الگوی ارزشیابی قرار می گیرد. در طول 3 دهه اخیر بیش از 50 الگوی آموزشی به وجود آمده اند. در صورتی که درک صحیحی از مراحل اصلی ارزشیابی آموزشی وجود داشته باشد، نیازی نیست که فعالیت ارزشیابی در چهار چوب یک الگوی خاص محدود شود و می توان با دید جامع تری به موضوع نگریست. الگو های ارزشیابی اصلی را می توان به شرح زیر خلاصه کرد.

الگو های ارزشیابی برخواسته از رویکرد مبتنی بر هدف
در رویکرد ارزشیابی مبتنی بر هدف ابتدا مقاصد یک فعالیت آموزشی تعیین شده سپس میزان تحقق یافتن آن ها مورد برسی قرار می گیرد.
در این رویکرد از الگوی ارزشیابی تایلر می توان نام برد که شامل مراحل زیر است:
1- تعیین هدف های کلی و هدف های عینی
2- طبقه بندی اهداف
3- بیان اهداف به صورت رفتاری و قابل اندازه گیری
4- شناسایی موقعیت هایی که در آن ها بتوان دستیابی به هدف ها را نشان داد.
5- تهیه فنون اندازه گیری مناسب
6- گرد آوری داده ها
7- مقایسه داده ها

الگوی ارزشیابی برخاسته از رویکرد مبتنی بر مدیریت
در این رویکرد مقصود از ارزشیابی کمک به تصمیم گیری مدیران دربارۀ درون داده ها، فرآیند ها و برون داده های سیستم می باشد.
الگوی ارزشیابی سیپ (Cipp) و الگوی ارزشیابی UCLA در این رویکرد کاربرد دارد.

الگوی ارزشیابی برخاسته از رویکرد مبتنی بر مصرف کننده
الگو های ارزشی برخاسته از این رویکرد عمدتاً برای کمک به مصرف کنندگان در انتخاب بهترین محصولات موجود فراهم شده اند. در واقع این رویکرد ارزشیابی برابر است با تعیین میزان مطلوب بودن یک فرآورده آموزشی.

الگوی ارزشیابی اسکریون (Scriven)
این الگو برای تمایز گذاری بین ارزشیابی تکوینی (Formative) و تراکمی (Summative) اهمیت ویژه ای دارد.

الگو های ارزشیابی برخاسته از رویکرد مبتنی بر نظر متخصصان
در این الگو ها معیار اصلی داوری درباره اثر بخشی یک سیستم، برنامه، فرآورده فعالیت های آموزشی نظر متخصصان در آن فن می باشد.

الگو های ارزشیابی برخاسته از رویکرد مبتنی بر اختلاف نظر متخصصان
در حالی که غالب رویکرد های ارزشیابی می کوشند تا سوگیری ها را اهش دهند. رویکرد مبتنی بر اختلاف نظر متخصصان سعی دارد که با دخالت دادن نظر های مثبت و منفی در ارزشیابی این سوگیری ها را متعادل سازد.  
 
الگو های ارزشیابی برخاسته از رویکرد مبتنی بر مشارکت کنندگان
الگوی ارزشیابی سیمایی (Countenance) معروف ترین الگوی این رویکرد می باشد که بر دو قسمت اساسی ارزشیابی یعنی توصیف (Description) و داوری (judgment) تٱکید می کند. این دو در واقع دو روی ارزشیابی به حساب می آیند.

ارزشیابی استاد
مهم ترین رکن بقاء و کیفیت یک مؤسسه آموزش عالی استید آن هستند. حفظ این رکن مهم با به کار گیری اساتید شایسته و تشویق و پاداش مناسب به آن ها در گروی ارزشیابی مناسب آموزشی است این ارزشیابی به منظور تعیین اثر بخشی یا کارآمدی اعضای هیأت علمی و در نهایت باز برخورد مناسب به آن ها است. برای این کار روش های مختلفی وجود دارد که عبارتند از:

1.    ارزشیابی استاد به وسیله مدیران و راهنمایان تعلیماتی
2.    ارزشیابی استاد از سوی همکاران
3.    ارزشیابی استاد از خود
4.    ارزشیابی از طریق مشاهدات منظم از نحوه آموزش
5.    روش قرار دادی با استفاده از مقدار یادگیری دانشجویان
6.    روش آزمون های عملکردی
7.    ارزشیابی استاد توسط دانشجویان

شاید پیچیده ترین نوع ارزشیابی آموزشی، ارزشیابی استاد باشد. علت این پیچیدگی کم اعتباری و بی دقتی وسایل و روش های ارزشیابی و در عین حال اهمیت نتایج در این نوع ارزشیابی است. به همین دلیل استفاده از همه منابع اطلاعاتی موجود در این ارزشیابی جهت کاستن از خطاها ضروری است.
برای یک فرآیند ارزشیابی منطقی چهار مرحله قابل تصور است:

1.    تعیین معیار های یک استاد خوب
2.    داشتن استاندارد های عملکرد بر اساس این معیار ها
3.    جمع آوری داده های متناسب با استاندارد های عملکردی فوق الذکر
4.    تلفیق داده ها با یکدیگر به منظور دستیابی به یک قضاوت نهایی

در خصوص معیار های یک استاد خوب و استاندارد های عملکردی مبتنی بر آن اختلاف نظر های فراوانی وجود دارد اما به عنوان استاندارد های اصلی برای ارزشیابی اساتید از نظر آموزشی می توان به این استاندارد ها اشاره کرد:
1.    اساتید در رابطه با دانشجویان و یادگیریشان تعهد دارند
2.    اساتید موضوعاتی را که تدریس می کنند و چگونگی آموزش مباحث را به دانشجویان به طور صحیح بدانند.
3.    اساتید مسؤولیت ایجاد و هدایت یادگیری دانشجویان را در یک محیط یادگیری مختلف بر عهده دارند.
4.    اساتید بایستی به طور مداوم پیشرفت دانشجویان را بررسی کرده و نتایج آن را تجزیه و تحلیل نموده و آموزش خود را در جهت بهبود میزان یادگیری دانشجویان تطبیق دهند.
5.    اساتید در مقابل ارتقاء مداوم و رشد حرفه ای خویش تعهد دارند.
6.    اساتید باید درجه بالایی از تخصص گرایی (Professionalism) را نمایش دهند.

طراحی سیستم ارزشیابی استاد
برای طراحی یک سیستم مناسب ارزشیابی استاد در هر مؤسسه آموزش عالی باید به نکات زیر توجه داشت:
1.    سیستم ارزشیابی باید نمایانگر ارزش ها و اولویت های مؤسسه آموزش عالی باشد، هر مؤسسه آموزش عالی رسالت هایی را به عهده دارد. سیستم ارزشیابی باید دقیقاً در این راستا تعریف شده باشد که آیا مؤسسه آموزش عالی به رسالت های خود دست یافته یا خیر. هم چنین در هر سیستم آموزش ارزش هایی مورد احترام هستند در نظام ارزشیابی باید به این ارزش ها بها داد.
2.    باید هر یک از اعضای هیأت علمی در طراحی و سازمان دهی سیستم ارزشیابی نقش داشته باشند.
3.    سیستم ارزشیابی باید برای رشد و توسعه فردی اعضای هیأت علمی و فراهم آوردن اطلاعات لازم جهت تصمیم گیری های شخصی آن ها نیز کارآمد باشد. بنابراین نتایج آن باید بری هر یک از آنها قابل وصول باشد و به نحوی طراحی شده باشد که فقط قوت و ضعف هر فرد را به وی بنمایاند.
4.    سیستم ارزشیابی باید این قدرت را داشته باشد که اطلاعات و داده های واصله از منابع متعددی که ناشی از طیف گستردۀ فعالیت های متصور برای هر یک عضو هیأت علمی است را پوشش دهد.
5.    سیستم ارزشیابی باید قابل اعتماد باشد و امکان اشتباه در آن به حداقل می رسد.
تأکید بر استفاده از مستندات به جای تأکید بر شناخت های فردی می تواند در این راستا راهگشا باشد.


بازگشت به فهرست