مدیریت، سیاست، حقوق، معماری، اقتصاد، بیمه،.. |  آموزش، کاریابی، رایانه، وب،..  |  ورزش، تغذیه، بهداشت حرفه،.. |  پزشکی، اورژانس، دارو، روان،،.. |  مذهب، هنر، تاریخ،... 
برنامه ريزی و انضباط كاری در انجمن

برنامه ريزی و انضباط كاری در انجمن

برنامه ريزي و انضباط كاري در انجمن علمي و صنفي








دکتر آیرج کی پور
دندان پزشكان ايران مانند بقيه‏ی قشر هاي تحصيل كرده، از طبقات مختلف و فرهنگ هاي گوناگون بيرون آمده اند و بنا به پايه‏ی تحصيلي و حرفه اي كه انتخاب كرده اند لايه‏ی معيني را در ساختار هرم شهروندان كشور تشكيل مي دهند. تنوع خاستگاه، عملا موجب تفاوت رفتاري نيز مي شود. در دندان پزشكان همين تنوع رفتاري، در آميزش با گرايشات شغلي ويژگي هائي به وجود آورده است كه به راحتي آنان را از پزشكان ديگر متمايز مي كند. نمونه بسيار ساده‏ی خصلت حرفه اي دندان پزشكان، شلوغي، پر جنب و جوش بودن و راحت تر صميمي شدن آنان نسبت به شاخه هاي ديگر پزشكي در كنگره ها و همايش ها است.
توقف افراد در بنياد هاي دندان پزشكي طولاني و تماس دندان پزشك با بيمار تكرار شونده است. نمونه كار دندان پزشك هميشه همراه مراجعه كننده باقي مي ماند. بنا بر اين، هم بيمار معمولاً دندان پزشك خود را به ياد مي آورد و هم در بيش تر زمان ها دندان پزشك بيمار خود را. اين ويژگيِ كار دندان پزشكي، برون گرائي اختصاصي دندان پزشكان را كه در شاخه هاي ديگر پزشكي ديده نمي شود سبب شده است.


سایت دکتر آیرج کی پور, دندان پزشک, نویسنده


انسان در اجتماع رشد مي يابد و مانند همه‏ی موجودات زنده‏ی زميني، به درون و برون گرايش دارد. گرايش به جمع در بعضي از انسان ها ضعيف و در برخي شديد است. بنا بر اين كيل تعيين شده اي كه بر اساس آن بخواهيم ميزان شركت در يك تشكيلات اجتماعي را بسنجيم وجود ندارد. ايجاد شرايط مناسب، گروه هاي وسيع تري از افراد را بدور سازمان هاي اجتماعي جمع مي كند و بر عكس نبود شرايط ضرور و يا رشد گرايشات ناسالم واگرا در يك سازمان اجتماعي، به دور شدن و پراكندن افراد علاقمند مي انجامد.
هر نهاد اجتماعي، گرايشات و برنامه هاي خود را دارد و افراد معيني را گرد مي آورد. آن سازماني موفق تر است كه برآيند خواست هاي وسيع تري از افراد يك قشر باشد. مثالي بزنم. حزب سياسي براي آن به وجود مي آيد كه بتواند قدرت سياسي را به دست گرفته و پروتكل خود را پياده كند. كساني كه به يك حزب معين مي پيوندند به تدريج به كادر آن حزب براي پيش برد هدف هاي آن تبديل مي شوند. اما در يك سازمان صنفي مانند انجمن علمي يا انجمن صنفي دندان پزشكان، هدف سامان دهي و قانون مند كردن فعاليت آن صنف و بالا بردن ظرفيت هاي آن براي خدمت بهتر به وظيفه اي است كه اين صنف در جامعه به عهده دارد. هر گونه گرايش سياسيِ پيكره‏ی انجمن، مي تواند بر خلاف هدف و انگيزه‏ی علمي و صنفي عمل كند و موجب تشتت و پراكندگي در اعضاي اين صنف شود.
در جامعه‏ی ايران هنوز فرهنگ رشد يافته‏ی دوران فراصنعتي رسوخ كافي نيافته است، بنا براين فرهنگ بومي و كهن قوم گرائي، طایفه بازي و پدرسالاري مي تواند نقش گاه تعيين كننده اي در يك انجمن بازي كند. واژه هائي مانند انضباط و برنامه ريزي و غيره در كشور هاي رشد يافته از قرن بيستم ميلادي ( كه خوشبختانه آن را ديده ايم!!) امري پذيرفته شده حتي بديهي محسوب مي شود ولي در كشور ما آنقدر مخالف دارد كه در قرن 21 بايد در باره‏ی ضرورت آن مقاله نوشت. با اين حال من ترجيح مي دهم در باره‏ی نحوه‏ی برنامه ريزي، اهميت انضباط سازماني در پياده كردن يك برنامه در انجمن علمي و صنفي، چگونگي تقسيم كار، جلوگيري از اعمال نظر و سلطه‏ی فردي و استفاده از حداكثر توان اعضاي انجمن در بالابردن توانائي هاي اعضاي فعال و مجموعه‏ی دندان پزشكي ايران و در نهايت رسيدن راحت تر و كم هزينه تر به هدف غائي كه همانا خدمت با كيفيت تر به بيماران است صحبت شود.
در اين جا مي خواهم از « كميته‏ی ورزش» انجمن علمي دندان پزشكان عمومي ايران نمونه اي بياورم. تيراندازي با كمان را در نظر بگيريم. يك دندان پزشك عضو انجمن علمي. يك كمان، يك تير ، يك محوطه و يك هدف درجه بندي شده( سيبل) داريم. برنامه‏ی تيرانداز اين است كه تير را به كمك كمان به هدف بزند و بعد با بررسي سيبلِ هدف ميزان موفقيت خود را بسنجد.
در يك انجمن علمي و صنفي جدي و سالم هم حدوداً همين طور كار مي كنيم. هدف معيني در اساسنامه تعيين شده است. بر اساس اساسنامه، آئين نامه‏ی اجرائي نوشته مي شود تا اساسنامه پياده و جايگاه هر ركن و فردي در ساختار سازماني انجمن مشخص و از اعوجاج و تلاطمات ناشي از خدشه دار بودن حدود وظايف جلوگيري شود. بنا به ضرورت، هدف معيني در نظر گرفته شده، زمان بندي مي شود ( مثل برگزاري يك كنگره يا همايش يا انتشار يك مجله يا بولتن و حتي نوشتن مقاله و ...) اكنون بايد كمان دار را پيدا كرد تا با كمك مربي ( انجمن) تير را به هدف نشاند. اين كمان دار مي تواند يك فرد، يك گروه، يا كل انجمن باشد. فرق نمي كند. چه يك فرد مسؤوليت انجام كار را داشته باشد و چه كل انجمن در هر حال اين ارگانيسم زنده‏ی انجمن است كه دارد ميزان خروجي اش را بالا مي برد. پس كل انجمن در به ثمر رسيدن و مدال آوري تيرانداز سهيم اند و به نوبه‏ی خود نقش مثبت خود را بايد در تحقق آن ايفا نمايند. كليه‏ی افراد و امكانات انجمن در خدمت تحقق هدف تعيين شده قرار دارند و شكست حتي يك برنامه‏ی فردي، شكست كل انجمن در آن كار معين تلقي مي شود.
مراحل انجام كار را يك بار ديگر مرور كنيم. پس از تعيين هدف و مسؤول پرتاب تير، مقدمات به تحقق رساندن برنامه فرا مي رسد. طبيعتاً تيرانداز بايد مشتاق انجام اين وظيفه باشد. هر چند تلاش يك انجمن بر اين است كه مستعد ترين و آماده ترين فرد بنا به توانائي هايش انتخاب شود ولي خود تيرانداز هم وظيفه دارد هدف را با اشتياق تحويل گرفته و شايستگي هايش را به ديگران نشان دهد. هيچ اتفاقي نا مطبوع تر از آن نيست كه كاري بزرگ را بنا به روابط و يا باند بازي هاي ضد انجمني به افراد كم توان و ناشايست بسپارند و يا انسان هاي پر انرژي و لايق را محكوم به انجام كار هاي كم ارزش يا زيردستي انسان هاي كم انگيزه كنند. در هر انجمني چنين پديده اي مشاهده شد بايد اعضا با جسارت تمام از حقوق قانوني خود استفاده كنند و با انتقاد بجا و به موقع در صدد رفع مشكل برآيند.
پس از تعيين هدف، برنامه ريزي و تعيين مسؤول، نوبت زمان بندي انجام كار فرا مي رسد. (البته گاهي بنا به ضرورت اول زمان بندي صورت مي گيرد و بعد اجراكننده برگزيده مي شود.). اين نوع زمان بندي ها چند مرحله دارد1) زمان تهيه‏ی مقدمات كار 2) تاريخ شروع كار 3) مدت زمان انجام كار 4) زمان پايان كار 5) زمان و نحوه‏ی بررسي كار انجام شده.
هر چقدر شخص ماهر تر و كار آزموده تر و در عين حال علاقمند تر و جدي تر باشد و منش و رفتار و فرهنگ يك انجمن را بهتر پذيرا شده باشد مراحل كار كوتاه تر و دقيق تر به پايان مي رسد. اين ديگر به خصلت فردي و تربيت خانوادگي فرد بر مي گردد. زيرا گاهي به نظر مي رسد نظم در كار ، همفكري با ديگران ، گريز از نوكر صفتي در برابر مسؤولين و ارباب گري واپس مانده در برابر همكاراني كه الزاماً در تقسيم كار، وظايف پائين تري به عهده گرفته اند، بايد در ذات و گوهره‏ی انسان باشد. اما شخصيت يك دندان پزشك داوطلب وقتي به انجمن پا مي گذارد يك چيز است و تربيتي كه بر اثر حضور در انجمن علمي و صنفي مي يابد چيز ديگر. در انجمن تجربه اي گرانبها از تلاش انسان براي بهتر زندگي كردن، ژرف تر انديشيدن، مردمي تر عمل كردن و گرايش به سوي دفاع از حقوق و شاًن همكاران وجود دارد.
فعالان انجمن پس از مدتي احساس مي كنند كه تحت تاًثير فرايند رشدي كه كه يافته اند زندگي خصوصي آنان نيز دگرگون شده است و در محيط كار، مطب و درمانگاه موفق تر و مسلط تر عمل مي كنند و با بالا رفتن دانش اجتماعي اعتماد به نفس بيش تري يافته اند.
با به هدف رسيدن هر تصميم برنامه ريزي شده، گام دشوار ديگري فرا مي رسد. – «ارزيابي كار انجام شده» . همه ديده ايم كه درست همين جاست كه خصلت هاي مثبت و منفي اعضا بروز مي كند. انسان هاي مقام پرست، پرمدعا، زحمتكش، كاري و كاردوست، با ظرفيت و ...در همين مرحله ماهيت خود را نشان مي دهند. وقتي كاري به پايان رسيد و نتيجه اش معلوم شد، بررسي نقاط مثبت و منفي تعيين هدف، برنامه ريزي، مراحل پياده شدن، توانائي ها و استعدادهاي اجراكنندگان برنامه، نقش خصلت هاي فردي در انجام كار و غيره مي تواند تصوير درستي از موفقيت يا عدم موفقيت كاري را نشان دهد وگرنه حقيقت در زير پرده اي از تبليغات گمراه کننده باقي مي ماند.
اگر انتخاب مسؤول اجرا درست نباشد، بررسي كار بي حاصل است. انصاف بدهيم وقتي از يك عضو انجمن كاري خواسته مي شود كه از توانائي فرد خارج است چرا بايد بي جهت از به هدف نرسيدن مطلوب كار انتقاد كرد. در اين جا پيش از آن كه با اجراكننده برخورد كنيم بايد توانائي مسؤوليت دهنده را زير علامت سؤال ببريم. گزينش نادرست، اگر نتيجه‏ی درست در پي داشته باشد جاي تعجب است.
بزرگ ترين فسادي كه به يك انجمن علمي يا صنفي راه مي يابد «بوروكراسي» و «اداره‏ی معطوف به قدرت مسؤول غيرپاسخگو» است. اصول اوليه و روح اساسنامه‏ی انجمن جمع گرائي است كه در خرد جمعي تبلور مي يابد. خرد جمعي ُ به معناي اين نيست كه همه‏ی اعضا در هر كاري شركت كنند و اختيارات همه يك سان باشد. مفهوم ساده‏ی آن اين است كه تصميمات با راي زني هاي جمعي گرفته شود، حدود مسؤوليت تعيين شده و وظايف مشخص باشد. نقش تحديد شده هر مسؤول در ساختار سازماني انجمن مانع تداخل وظايف و قبضه‏ی قدرت توسط يك عضو مسؤول عليه اعضا و به نفع يك گروه مي گردد و گزارش دهي شفاف و بدون خدشه‏ی منظم، علني و زمان بندي شده به اعضا، سلامت دروني ساختار انجمن را تضمين مي كند و ارزيابي عمل كرد ها از كار ساده‏ی يك عضو تا هيئت مديره و رياست آن در پرده‏ی تزوير پنهان نمي ماند.
خرد جمعي بدون وجود برنامه و انضباط كاري واژه اي ميان تهي است. شايد ارزيابي خرد جمعي در جريان يك كار مشترك يكي از كارگروه هاي انجمن، ما را به درك بهتري از آن راهنمائي كند.
هيئت تحريريه‏ی يك خبرنامه‏ی انجمن صنفي يا علمي را در نظر بگيريم. «خردجمعي» در اين هيئت چه نقشي دارد و چه زماني از يك واژه به يك منش فرا مي رويد؟ هيئت تحريريه‏ی انجمني، در يك نشست، سمت گيري ها و اولويت هاي شماره‏ی جديد خبرنامه‏ی خود را تعيين و با حضور سردبير يا شوراي دبيران كليت آن را به تصويب مي رساند. پس از زمان بندي مراحل اجراي كار، مسؤولان هر يك از بخش هاي نشريه تعيين و وظيفه‏ی هر يك معين مي گردد.
كار در زمان خود به پايان مي رسد و به سردبير يا شوراي دبيران نشريه تحويل مي گردد. از اينجا كار ويراستار يا شوراي ويراستاري شروع مي شود و پس از آن تلاش كارگروه چاپ آغاز مي شود و سرانجام در زمان تعيين شده خبرنامه آماده‏ی پخش مي شود.
سردبير يا شوراي دبيران در تمام مراحل به حسن انجام كار نظارت دارند و با اختيارات ويژه‏ی خود مي توانند تغييراتي در اين يا آن مورد بدهند. اين نمونه اي از يك كار جمعي با مسؤوليت فردي و به زباني ديگر خرد جمعي است.
همان طور كه مي بينيم خرد جمعي نه در يك شعار روشن فكرانه بلكه در عمل بازآفريني مي گردد و به گرايشات فرهنگي، ايدئولوژيك، سياسي، رواني و ....مجريان ارتباطي نمي يابد. خرد جمعي اصلي است پذيرفته شده در همه‏ی تشكل هاي پويا در جهت به هدف رساندن برنامه اي تعيين شده.
البته در يك جمع دوستانه و همكاري داوطلبانه، بخصوص در انجمن هاي علمي و صنفي ، پيشرفت مرحله هاي كار به صورتي كه آمد، در يك خط مستقيم پيش نمي رود، بلكه عملاً در تمام مرحله هاي عيني كردن پلان ها، هماهنگي نزديكي بين كليه‏ی اعضاي هيئت تحريريه براي پيش برد وظيفه اي كه به يك فرد سپرده شده است، بروز مي كند. اين همكاري صميمانه، هم لذت به ثمر رساندن كار را افزايش مي دهد و هم بازده‏ی آن را.
وقتي انجمني از روح و علت العلل تشكيل آن دور مي افتد و كار به خودفرماني هاي فردي بي پاسخگو مي كشد اعضا به رعيت هاي مصلوب الاختيار تبديل مي شوند. در چنين وضعيتي عضو مسؤول، مشروعيت خود را نه در برابر انجمن و همكاران دندان پزشك خود، بلكه در برابر مقام بالادست دهنده‏ی مسؤوليت مي بيند و خلاف منشور انجمن كه تربيت كادر هاي آزاده براي خدمت به مردمي سربلند است، داوطلبانه بردگي را پذيرا مي شود.
اين فساد ذهني انجمن، موريانه اي است كه « اعتماد» و سرچشمه‏ی قدرت انجمن، «خرد جمعي» را از درون مي خورد و نابود مي كند.
مي بينيم يك انجمن، براي رسيدن به هدف هاي تعيين شده اش راه دشواري در پيش دارد. چون براي پياده كردن يك برنامه‏ی معين در راستاي هدفي برنامه ريزي شده، شخصيت اعضاي انجمن نقش بارزي ايفا مي كند. پيچيدگي ساختاري پيكره‏ی اجتماعي، انجمن را نيز زير پوشش چند لايه‏ی ناهمگون مي برد. انضباط نخي است كه دانه هاي مرواريد موفقيت را براي انجمن هاي علمي و صنفي رشته مي كند، اما جامعه‏ی ايراني در همه‏ی وجه هاي فعاليت خود داراي انضباط كاري پائيني است. دندان پزشكان هم، به عنوان بخشي از جامعه‏ی ايراني، با انضباط كاري و برنامه ريزي شده ميانه‏ی خوبي ندارند!!. ولي بايد بپذيريم و در انجمن اين را حاكم كنيم كه بدون يك نظم كاري و برنامه‏ی معين، انجمن به يك باشگاه داوطلبان سرگرداني كه باري به هر جهت كار مي كنند و به طور ادواري بنا به مناسبت هائي فعال مي شوند وبعد دوباره به صورت توده اي بي شكل و بي عمل در مي آيند، ماننده خواهد شد. اين خطري ست كه هميشه پشت در، گوش به زنگ ايستاده است.
يك دندان پزشك، داوطلبانه عضو انجمن مي شود و داوطلبانه هم مي تواند آن را ترك كند. هيچ كس را نمي توان به زور وارد تشكيلات كرد، از عضويت در آن بازداشت و يا با زور و ترفند اخراج نمود. همه‏ی اعضا، هر مسؤوليت و رده اي كه داشته باشند برابر حقوق اند. ولي وقتي عضوي عهده دار مسؤوليتي گرديد به ميزان مسؤوليت و ارزش كاري كه انجام مي دهد، داراي حقوق و اختيارات جديدي مي شود و اگر نتواند شايستگي و توانائي خود را نشان دهد با انتقاد به حق اعضا ي ديگر مواجه مي شود. زيرا عدالت حكم مي كند اگر كسي توان انجام كاري را نداشت، آن را به عضو شايسته اي بسپارد.
واژه‏ی انضباط بسته به اين كه در كجا به كار رود معناي كاربردي متفاوتي مي يابد و عمل كردش تغيير مي كند. در يك نهاد نظامي، انضباط به مفهوم رعايت سلسله مراتب فرماندهي و اجراي بي خدشه‏ی فرمان هاست. اين تشكيلات براي پياده كردن هدف هاي تاكتيكي و استراتژيك، نياز به تسلط چنين انضباطي دارد. در يك تشكيلات سياسي چون هدف گرفتن قدرت سياسي است، عضو با انضباط كسي است كه به كانديدا هاي حزبي راي دهد و امكاناتش را در اختيار جائي قرار دهد كه حزبش مي گويد. معمولاً هم اجبار پشتوانه‏ی اجراي دستورات قرار مي گيرد. اما در يك انجمن علمي و صنفي انضباط جنبه‏ی داوطلبانه دارد. انضباط در انجمن نه ناشي از اجبار بلكه بر اساس احساس صميميت، گذشت متقابل، رعايت حقوق همكاران و احساس مسؤوليت نسبت به وقت و شخصيت ياران است. مثالي بزنم. اعضاي كارگروهي قرار گداشته اند در ساعت 4 بعد از ظهر براي برنامه ريزي و زمان بندي هدفي جلسه داشته باشند. دير حاضر شدن عضوي در جلسه به معناي آن است كه همكاران ديگري كه از وقت كاري و يا استراحت خود گذشته و با همه‏ی گرفتاري هاي روزمره در جلسه حاضر شده اند بايد بيكار بنشينند تا تعداد افراد جلسه كامل شود. در اينجا نه يك اجبار بلكه احساس مسؤوليت نسبت به همكاران باعث مي شود عضو كارگروه با عجله خود را در سر ساعت به جلسه برساند. در اجراي هدف هاي برنامه اي هم همين منشِ جاري بر روابطِ بين اعضاي انجمن، عامل بالا رفتن سطح انضباط است.
توانائي يك عضو در برنامه ريزي، اجراي آن با خرد و توان جمعي، رعايت انضباط انجمن به تدريج چه بخواهيم و چه نخواهيم خصلت هاي والاي نويني در همكاران انجمن به وجود مي آورد كه مي توان بازتاب آن را ابتدا در هر همايش و كنگره اي كه انجمن برگزار مي كند به وضوح يافت. بازتاب چنين روشي وارد زندگي خصوصي اعضا مي شود و از آنان انساني متفاوت مي سازد. و سرانجام در تاً ثيري متقابل اين همكار رشد يافته با انتقال تجربه اش به همكاران ديگر به اعتلاي بيش از پيش سطح فرهنگي و سازماني انجمن هاي علمي و صنفي در سطح كشور كمك كرده و توانائي هاي آنان را در بهينه سازي سطح خدمات دندان پزشكي بالاتر مي برد.
آيرج كي پور
23/مرداد/1386

Tags: دکتر آیرج کی پور, انجمن دندان پزشکی
تعداد نمایش ها: 21947
-: 
Keipour, Iraj دکترکی‏پور، آیرج
مطالب مرتبط: 
خرد جمعی چیست؟
انتخابات سازمان نظام پزشكی
کثرت و وحدت انجمن های دندان پزشکان ایران
دندان پزشک عضو انجمن علمی و حقوق فردی
پیش شرط تحول در انجمن های دندان پزشکان ایران
نمونه هایی از چند پرونده حقوقی دندان پزشکی
مجمع عمومی در انجمن علمی دندان پزشکان

بازگشت به فهرست


 
مطلب خود را بنویسید*
:) ;) :D 8) :( :| :\ :cry: :evil: :o :oops: :{} :?: :!: :idea:
محافطت در مقابل اسپم (کپچا)
بارگذاری تصویر
 

مدیریت، سیاست، حقوق، معماری، اقتصاد، بیمه،...
آموزش، کاریابی، رایانه، وب،...
ورزش، تغذیه، بهداشت حرفه،...
پزشکی، اورژانس، دارو، روان،،...
مذهب، هنر، تاریخ،...